Ani sağanak ve su baskını: Adana’da nelere dikkat etmeli

Adana’da yılın yağışı az sayıda güne sığar. Aylarca yağmur görmeyen şehir, bir sonbahar akşamı bir saat içinde bir aylık yağışı alabilir. Düz bir ovada kurulu, yoğun yapılaşmış bir şehirde bu kadar suyun gidecek yeri yoktur.

Sağanak neden bu kadar şiddetli olur

Sonbaharda Akdeniz’in suyu hâlâ 25 derecenin üstündedir. Üzerine kuzeyden ilk soğuk hava kütleleri geldiğinde sıcak ve nemli deniz havası hızla yükselir; dev kümülonimbüs bulutları oluşur. Bu bulutlar kısa sürede çok büyük miktarda su bırakır. Kıyıda ve ovanın güneyinde saatte 30–50 mm yağış bu dönemde olağandışı değildir.

İlkbaharda ise öğleden sonra ısınan hava Toros yamaçlarında yükselir. Dağlarda başlayan sağanak, dereler boyunca ovaya su indirir.

Şehirde su nerede birikir

• Alt geçitler. Su en alçak noktaya akar; alt geçitler dakikalar içinde dolabilir.
• Düz ve yoğun yapılaşmış mahalleler. Asfalt ve beton suyu emmez. Yağmur suyu hatları ani yükü taşıyamaz; mazgallar yaprak ve çöple tıkanır.
• Eski dere yatakları. Üstü kapatılmış ya da daraltılmış dereler, kuvvetli yağışta eski yollarını bulur.
• Bodrum katlar ve kapalı otoparklar.

Kırsalda

Dağ ilçelerinde tehlike ani dere taşkınıdır. Yağış sizin bulunduğunuz yere değil, derenin yukarı havzasına düşmüş olabilir; gökyüzü açıkken dere birden kabarır. Kapıkaya Kanyonu gibi dar vadilerde yağışlı günlerde yürüyüş yapılmaz. Kuru dere yataklarına araç park edilmez, çadır kurulmaz.

Ovada tarlalarda biriken su, özellikle hasat dönemindeki pamuk ve yeni ekilmiş buğday için zarar vericidir.

Tahminde uyarı işaretleri

• Günlük yağış toplamı 25 mm ve üzeri: kuvvetli. 50 mm ve üzeri: çok kuvvetli.
• Saatlik tahminde tek bir saatte 10 mm ve üzeri: kısa süreli su birikmesi beklenir.
• Gök gürültülü sağanak simgesi ve yüksek rüzgâr hamlesi bir aradaysa dolu ve ani fırtına olasılığı vardır.

Yağış sayfası her ilçe için 24 saat, 3 gün ve 7 günlük toplamları, dikkat gerektiren hava sayfası eşiği aşan günleri gösterir. Bu notlar tahminden otomatik üretilir; resmî uyarılar için Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve valilik duyuruları esas alınmalıdır.

Yağış öncesinde

• Balkon ve çatı giderlerini, bina önündeki mazgalları temizleyin.
• Aracı alt geçit yakınına, dere kenarına ve bodrum otoparka bırakmayın.
• Bodrum ve zemin katta değerli eşyaları yükseğe kaldırın.
• Balkondaki hafif eşyaları içeri alın.

Yağış sırasında

• Su birikmiş yola girmeyin. 15 cm akan su yetişkin birini düşürebilir; 30–40 cm su bir otomobili yüzdürür. Suyun altında açık rögar ya da çökmüş yol olabilir.
• Alt geçitte su varsa geri dönün.
• Araç suda stop ederse ve su yükseliyorsa aracı terk edip yüksek bir yere çıkın.
• Su basmış bodruma inmeyin; elektrik çarpması riski vardır. Önce sigortayı kapatın.
• Gök gürültüsü varsa açık alanda, ağaç altında ve su kenarında durmayın.

Sonrasında

Sel suyu kanalizasyonla karışmış olabilir; temas eden gıdaları atın, elleri yıkayın. Islanan elektrikli cihazları kurumadan çalıştırmayın. Hasarı sigorta ve belediye başvurusu için fotoğraflayın.

Yağış sayıları ne anlatır

Adana merkezde yılda ortalama 695 mm yağış düşer; aralık 134 mm ile en yağışlı aydır. Kuvvetli yağış sayılan 20 mm ve üzeri günlerin sayısı yılda on kadardır. Yani yıllık yağışın büyük bölümü, yılın yalnızca birkaç haftasında düşer. Şehrin altyapısını zorlayan da yağışın toplamı değil, bu yoğunlaşmasıdır.