Adana’da nem neden bu kadar bunaltır?

Temmuzda Konya’da da Adana’da da termometre 36 dereceyi gösterebilir. Konya’da gölgeye çekilince rahatlarsınız; Adana’da gölge işe yaramaz, gömlek sırta yapışır. Sıcaklık aynıdır, fark havadaki su buharındadır.

Vücut nasıl serinler

İnsan vücudu terleyerek soğur. Ter deriden buharlaşırken ısı alır; serinleten terin kendisi değil, buharlaşmasıdır. Hava kuruysa ter hemen buharlaşır ve fark edilmez bile. Hava zaten su buharına doymuşsa ter buharlaşamaz, deride birikir. Vücut ısı atamaz, kalp daha hızlı çalışır, yorgunluk artar.

Yüzde değil, çiy noktası

Hava durumunda verilen bağıl nem yüzdesi yanıltıcıdır, çünkü sıcaklığa bağlıdır. Sıcak hava çok daha fazla su buharı taşıyabilir: 35 derecede yüzde 50 nem, 15 derecede yüzde 100 nemden daha fazla su buharı demektir.

Havada gerçekte ne kadar su buharı olduğunu çiy noktası söyler. Kabaca şöyle okunur:

• 13 derecenin altı: hava ferah, nem hissedilmez.
• 16–19 derece: hareket edince nem fark edilir.
• 20–23 derece: ter kurumaz, gölgede bile yapış yapış.
• 24 derece ve üzeri: tropikal kıyılardaki düzey; açık havada efor zorlaşır.

Adana’da temmuz ve ağustos öğleden sonraları çiy noktası sık sık 22–25 derece arasına çıkar. Aynı saatlerde İç Anadolu’da 8–12 derecedir. Sitedeki nem sayfası her ilçe için çiy noktasını ve buna göre hesaplanan bunaltı düzeyini gösterir.

Nem nereden geliyor

Çukurova üç yanı dağlarla çevrili, güneyi denize açık alçak bir ovadır. Yaz günü kara denizden daha hızlı ısınır; öğleye doğru denizden karaya doğru bir esinti başlar. Bu esinti Akdeniz’in üzerinde saatlerce yol almış, su buharına doymuş havadır. Karataş’a öğleden önce, Adana merkeze öğleden hemen sonra ulaşır.

Esinti sıcaklığı bir iki derece düşürür ama nemi yükseltir. Bu yüzden Adana’da en bunaltıcı saatler çoğu zaman sıcaklığın en yüksek olduğu 14.00 değil, esintinin nemi iyice yığdığı 17.00–20.00 arasıdır. Kuzeydeki Toroslar bu nemli havanın iç bölgelere geçmesini engeller; nem ovada birikir.

Geceler neden rahatlatmaz

Nemli hava geceleri de yavaş soğur. Adana merkezde ağustos gecelerinin yarısından fazlasında sıcaklık 25 derecenin altına inmez; meteorolojide buna tropikal gece denir. Son 20 yılın ortalamasına göre şehirde yılda yaklaşık 27 tropikal gece yaşanır, bunların 16’sı ağustostadır. Binalar gece soğuyamaz, ertesi güne sıcak başlar.

Ne zaman rahatlar

Rüzgâr kuzeye döndüğünde. Toroslar’ı aşıp ovaya inen hava kurudur; nem birkaç saatte yüzde 20’lere düşer. Sıcaklık yükselse bile hava hafifler, ter kurur. Bu günlerde dikkat edilmesi gereken yangın riskidir.

Kalıcı rahatlama eylül sonunda gelir: deniz hâlâ ılıktır ama geceler uzar, çiy noktası 18 derecenin altına iner. Yazın ortasında serinlik arayanlar için en kısa yol ise yukarıdadır: yaylalarda yalnızca sıcaklık değil, çiy noktası da 10 derece kadar düşüktür.

Pratik öneriler

• Klimayı çok düşük dereceye ayarlamak gerekmez. Klima havayı kuruttuğu için 26 derece de rahat hissettirir.
• Vantilatör nemli havada da işe yarar; deri üzerindeki doymuş hava katmanını uzaklaştırır.
• Açık havadaki işleri sabah 10.00’dan önceye alın. Akşamüstü serin görünür ama nem en yüksek düzeyindedir.
• Susamayı beklemeden su için; nemli havada terle kaybedilen su fark edilmez.