Çukurova’da tarım takvimi ve hava: ekimden hasada

Çukurova, Türkiye’nin yılda iki ürün alınabilen ender ovalarından biridir. Ilık kış, uzun ve sıcak yaz ve sulama imkânı bunu mümkün kılar. Ama aynı iklim her dönemde farklı bir risk taşır. Aşağıdaki takvim ova ilçeleri için genel bir çerçevedir; tarihler yıla, çeşide ve tarlanın konumuna göre birkaç hafta kayabilir.

Sonbahar: ekim zamanı

Buğday ve arpa ekimi genellikle kasım ayında, ilk yağışlardan sonra toprak tava geldiğinde yapılır. Bu dönemde izlenen şey yağışın zamanlamasıdır: çok erken gelen kuvvetli yağış tarlaya girmeyi engeller, geç gelen yağış çimlenmeyi geciktirir.

Aynı dönem pamuk hasadının sonu ve narenciye hasadının başıdır. Hasat sırasında yağışsız günler istenir; yağmur pamuk lifinin kalitesini düşürür.

Kış: narenciye ve don

Aralıktan şubata kadar ovada portakal ve mandalina toplanır. Bu dönemin tek büyük riski dondur. Bulutsuz ve rüzgârsız gecelerde sıcaklık sabaha karşı sıfırın altına inebilir; ağaçta duran meyve −2 derecenin altında birkaç saat kalırsa içten donar. Kozan ve İmamoğlu gibi dağ eteğine yakın ilçeler, kent merkezinden üç kat fazla don gecesi yaşar. Ayrıntılar için narenciyede don yazısına ve don sayfasındaki yedi gecelik tabloya bakabilirsiniz.

İlkbahar: çiçek, ekim ve dolu

Mart ve nisan ovanın en hareketli dönemidir. Pamuk ve birinci ürün mısır ekimi nisan başından itibaren, toprak sıcaklığı yeterince yükseldiğinde yapılır. Mısır için tohum derinliğinde en az 10 derece, pamuk için 15–16 derece gerekir. Karpuz ve kavun fideleri örtü altından tarlaya çıkar.

Bu dönemin riskleri geç don ve doludur. Çiçeklenmiş narenciye ve meyve ağaçları, sıfırın hemen altındaki bir gecede zarar görebilir. Öğleden sonra gelişen gök gürültülü sağanaklar özellikle Toros eteklerinde dolu getirebilir. Fırtına ve dolu sayfası atmosferdeki kararsızlığı ilçe ilçe gösterir.

Yaz başı: hasat ve ikinci ürün

Mayıs sonundan haziran ortasına kadar buğday hasadı yapılır. Hasatta yağış istenmez; Çukurova’da bu dönemde yağış zaten seyrektir, ama tek bir sağanak bile biçerdöverleri günlerce durdurabilir.

Buğdaydan boşalan tarlalara haziranda ikinci ürün mısır ekilir. Bu dönemde sulama programı belirleyicidir; tarım sayfasındaki günlük su tüketimi (ET0) değeri, sulama miktarını hesaplamak için kullanılır. Temmuzda günlük su tüketimi 7–9 mm’ye, yani dekar başına 7–9 tona çıkar.

Hasat sonrası anız yakmak yasaktır ve hava kalitesini ciddi biçimde bozar. Yangın, kuru ve rüzgârlı günlerde kontrolden çıkıp ormana ve yerleşim yerlerine sıçrayabilir.

Yaz ortası: sıcak ve ilaçlama

Temmuz ve ağustosta pamuk ve mısır büyür. İlaçlama için doğru saati seçmek önemlidir: rüzgâr saatte 3–15 km arasında olmalı, sıcaklık 30 derecenin altında kalmalıdır. Çukurova’da yazın bu koşullar çoğunlukla yalnızca sabah erken saatlerde ve gün batımına yakın sağlanır. Öğleden sonra esen deniz esintisi ilacın sürüklenmesine yol açar.

Eylül–ekim: pamuk ve mısır hasadı

Pamuk hasadı eylülde başlar ve ekim boyunca sürer. İlk sonbahar yağmurları bu döneme denk gelirse hasat aksar. İkinci ürün mısır ekim–kasım aylarında toplanır.

Dağ köylerinde takvim

Pozantı, Aladağ, Saimbeyli ve Tufanbeyli’de iklim ovadan çok farklı olduğu için takvim de haftalarca geridedir. Tufanbeyli’de tahıl ekimi ve hasadı İç Anadolu takvimine yakındır; Pozantı yamaçlarında elma ve kiraz çiçeklenmesi ovadaki narenciyeden bir ay kadar sonra gelir ve geç don riski taşır.

Hangi sayfaya ne zaman bakmalı

• Ekim ve hasat öncesi: ilçenizin 15 günlük tahmini ve yağış sayfası.
• Kış geceleri ve ilkbahar başı: don sayfası.
• İlaçlama ve sulama: tarım sayfası.
• Çiçeklenme döneminde öğleden sonraları: fırtına ve dolu.