Hava durumu terimleri sözlüğü: sağanak, pus, hamle, çiy noktası

Hava tahmini kendine özgü bir dil kullanır. Aşağıdaki açıklamalar bu sitedeki sayfalarda geçen terimlerin ne anlama geldiğini, sayıların nasıl okunacağını anlatır.

Yağış

Çisenti

Çok küçük damlalarla düşen, yeri zor ıslatan yağış. Saatte birkaç onda bir milimetre.

Yağmur

Geniş bir bulut örtüsünden saatlerce, şiddeti çok değişmeden düşen yağış.

Sağanak

Kabarık bulutlardan gelen, aniden başlayıp çoğu zaman bir saat içinde biten, şiddeti hızla değişen yağış.

Gök gürültülü sağanak

Şimşek ve gök gürültüsüyle birlikte gelen sağanak. Dolu, kuvvetli rüzgâr hamlesi ve kısa sürede çok yağış getirebilir.

Karla karışık yağmur

Sıcaklığın sıfıra yakın olduğu durumlarda kar ve yağmurun birlikte düşmesi.

Milimetre (mm)

Metrekareye düşen yağışın litre cinsinden karşılığı. 10 mm, metrekareye 10 litre demektir.

Yağış olasılığı

O saatte ölçülebilir yağış görülme ihtimali. Yüzde 30, benzer on günün üçünde yağış görüldüğü anlamına gelir; miktarı söylemez. Ayrıntı için yağış olasılığı yazısına bakabilirsiniz.

Kuvvetli yağış

Bu sitede günlük toplamın 25 mm’yi, çok kuvvetli yağış ise 50 mm’yi geçmesi.

Sıcaklık ve nem

Hissedilen sıcaklık

Nem, rüzgâr ve güneş ışınımı hesaba katılarak vücudun hissettiği sıcaklık. Adana’da yazın ölçülenden 5–8 derece yüksek olabilir.

Bağıl nem

Havanın o sıcaklıkta taşıyabileceği en fazla su buharının yüzde kaçını taşıdığı. Sıcaklığa bağlı olduğu için tek başına yanıltıcıdır.

Çiy noktası

Havanın, içindeki su buharı yoğuşmaya başlayana kadar soğutulması gereken sıcaklık. Havadaki gerçek nem miktarını gösterir: 13 derecenin altı ferah, 20 derecenin üstü bunaltıcıdır.

Tropikal gece

En düşük sıcaklığın 25 derecenin altına inmediği gece.

Don

Sıcaklığın sıfırın altına inmesi. Açık gecelerde bitki yüzeyi havadan 2–3 derece daha soğuk olabilir.

Donma seviyesi

Atmosferde sıcaklığın sıfır dereceye düştüğü yükseklik. Yağışın kar mı yağmur mu olacağını belirler.

Rüzgâr

Rüzgâr hızı

On dakikalık ortalama hız. Bu sitede kilometre/saat olarak verilir.

Hamle

Birkaç saniye süren en kuvvetli esinti. Hasarı ortalama değil hamle verir.

Rüzgâr yönü

Rüzgârın geldiği yön. “Kuzeydoğudan esen rüzgâr” güneybatıya doğru eser. Sitedeki oklar rüzgârın gittiği yönü gösterir.

Bofor ölçeği

Rüzgârı etkilerine göre 0 (sakin) ile 12 (kasırga) arasında sınıflandıran ölçek. 8 ve üzeri fırtınadır.

Poyraz, lodos, karayel

Kuzeydoğu, güneybatı ve kuzeybatıdan esen rüzgârların geleneksel adları. Tamamı için Çukurova’nın rüzgârları yazısına bakabilirsiniz.

Deniz esintisi

Yazın gündüz, ısınan karaya doğru denizden esen rüzgâr. Adana’da öğleden sonra güneybatıdan gelir ve nemi artırır.

Fön

Dağı aşıp alçalan havanın sıkışarak ısınması ve kuruması. Toroslar’dan ovaya inen kuzeyli rüzgârlar bu yüzden sıcak ve kurudur.

Gökyüzü ve görüş

Az bulutlu, parçalı bulutlu, kapalı

Gökyüzünün yaklaşık sekizde birinin, yarısının ve tamamının bulutla kaplı olması.

Sis

Yere yakın havadaki su damlacıkları nedeniyle görüşün 1 km’nin altına inmesi.

Pus

Görüşün 1–5 km arasında olduğu bulanık hava. Nem, toz ya da duman kaynaklı olabilir.

UV indeksi

Güneşin yanık yapma gücü. 3 ve üzerinde korunmak gerekir; Adana’da yazın 9–11’e çıkar.

Hava kalitesi ve toz

PM10, PM2.5

Çapı 10 ve 2,5 mikrondan küçük havadaki parçacıklar. PM2.5 akciğerin derinlerine ulaştığı için sağlık açısından daha önemlidir.

Çöl tozu

Kuzey Afrika ve Orta Doğu çöllerinden rüzgârla taşınan ince toz. İlkbaharda sıklaşır.

Hava kalitesi indeksi

Parçacık ve gaz ölçülerinden en kötüsüne göre belirlenen tek sayı. Bu sitede Avrupa indeksi kullanılır.

Atmosfer

Basınç

Havanın ağırlığı; deniz seviyesine indirgenmiş hektopaskal (hPa) olarak verilir. Düşen basınç çoğu zaman yaklaşan bir yağış sistemini, yükselen basınç açılan havayı gösterir.

Kararsızlık (CAPE)

Yükselen bir hava parselinin kazanabileceği enerji. 1.500’ün üzeri, dolu ve kuvvetli rüzgâr üretebilecek fırtınalar için yeterlidir.

Cephe

Farklı sıcaklıktaki iki hava kütlesinin sınırı. Soğuk cephe geçişinde rüzgâr döner, sıcaklık düşer ve sağanak görülür.

ET0 (bitki su tüketimi)

Kısa ve iyi sulanmış bir bitki örtüsünün bir günde kaybettiği su, milimetre olarak. Sulama hesabında kullanılır.